Fenerbahçe 3–2 Liverpool: İlk mağlubiyet zaten kapıdaydı

Kısa cevap: Liverpool, Çarşamba günü Fenerbahçe deplasmanında 3–2 kaybetti ve bu sezon Şampiyonlar Ligi'ndeki ilk mağlubiyetini aldı. Kulüp isimlerine bakınca sonuç sürpriz gibi görünüyor. Ancak Liverpool'un Avrupa'da nasıl savunduğuna bakarsanız, o kadar da şaşırtıcı değil. İstanbul öncesinde LASK deplasmanında üç, evinde Villarreal karşısında yine üç gol yemişlerdi. Maç gecesi Fenerbahçe, duran top pozisyonları ve Liverpool oyuncularının kendi ceza sahalarında adeta heykel gibi dikilmesiyle iki kez beraberliği yakaladı ve maçı kazandı. Verilerimiz Liverpool'u hala Fenerbahçe'nin çok önünde tutuyor. Ancak savunma hattı hareket etmeyi bıraktığında, aradaki fark sizi korumaya yetmiyor.

Savunacağımız okuma bu. Dirk Kuyt'ın geçici ekibi galibiyeti hak etti. Liverpool ise onlara bu galibiyeti getirecek şablonları sundu. Andoni Iraola yönetimindeki ilk Avrupa mağlubiyeti Liverpool'un seviyesini değiştirmiyor, ancak üç galibiyetin üzerini örttüğü Avrupa'daki savunma problemini teyit ediyor.

Ne oldu

Maç, lig aşamasının 4. haftasında Şükrü Saracoğlu'nda oynandı. Liverpool 25. dakikada öne geçti. Virgil van Dijk'ın ceza sahası içinde indirdiği topu Trey Nyoni ağlara gönderdi; genç oyuncu, açılış golüyle hatırlanmayacak bir gecede kulüp kariyerindeki ilk golünü kaydetti.

Fenerbahçe dört dakika sonra karşılık verdi. İrfan Can Kahveci'nin dahil olduğu kısa paslı serbest vuruş organizasyonunda Mason Greenwood ceza sahası dışından vurdu, top savunmaya çarparak yön değiştirdi ve Alisson Becker'i mağlup etti. Yön değiştiren serbest vuruşlarda sıkça görülen o 'yumuşak' gollerden biriydi ve aynı zamanda ilk uyarıydı: Liverpool'un barajı ve savunma hattı duran top etrafında hiç organize görünmüyordu.

The half continued in the same tense register. Fenerbahçe asked questions with direct balls and crosses into the box. Around the 27. minute the Liverpool back line was already disorganised on their left; a chance hit the bar and the rebound was flagged offside. The pattern mattered more than the flag. Liverpool were fragile to the first ball into the area.

Iraola ikinci yarıda kulübeye başvurdu. Cody Gakpo ve Alexander Isak oyuna dahil oldu ve 69. dakikada bu hamle sonuç verdi. Gakpo'nun ortasında Isak, Liverpool'u tekrar öne geçiren kafa vuruşunu yaptı. Birkaç dakikalığına senaryo tanıdık görünüyordu: rotasyon yap, oyunu soğut, kulübeden gelen as oyuncularla golü bul ve üç puanla ayrıl.

Bu durum sadece dört dakika sürdü. 73. dakikada, duran topun devamında Archie Brown arka direkte bomboş pozisyonda topu ağlara gönderdi. Liverpool'un ceza sahası savunması yine statik bir görüntüye bürünmüştü. Altı dakika sonra Brown, kavisli bir orta kesti ve Vedat Muriqi galibiyet golünü attı. Görüntüler, o goldeki savunma zafiyetini net bir şekilde ortaya koyuyor: Liverpool'un beş numarası Nyoni ve Alexis Mac Allister, Muriqi topa hamle yaparken adeta çakılı kaldılar. Alisson ise önünde organize bir savunma bloğu olmadan savunmasız bırakıldı.

Bu goller arasında bir tehlike daha yaşanmıştı. 59. dakika civarında Alisson, savunma arkasına atılan topu uzaklaştırmak için kalesini terk etti, topu ıskaladı ve Brown'ın vuruşunu engellemek için zor anlar yaşadı. O an golle sonuçlanmadı ancak gollerdeki tabloyla aynıydı: top basit bir şekilde ceza sahasına gönderildiğinde kaleci ve savunma arasındaki iletişim kopukluğu.

Liverpool maçın son anlarında yüklense de üçüncü golü bulamadı. Fenerbahçe, bu sezon Şampiyonlar Ligi'ndeki ilk galibiyetini alarak sahadan mutlu ayrıldı. Liverpool, dört maç sonunda dokuz puanda kalırken, Iraola yönetiminde ilk Avrupa mağlubiyetini tattı.

İstanbul öncesi yumuşak savunma

Bu geceyi okumanın en dürüst yolu, Premier Lig puan durumuna değil, önceki iki Avrupa maçının yanına koymaktır.

LASK deplasmanında Liverpool 6–3 kazandı ancak üç gol yedi. Villarreal'i evinde 4–3 yenerken yine kalesinde üç gol gördü. Atlético Madrid karşısında ise maç günü 1'te 2–1'lık galibiyete rağmen bir gol yemişlerdi. İstanbul uçağına bindiklerinde Şampiyonlar Ligi'nde üç maçta yedi gol yemişlerdi, bunların altısı son iki maçta gelmişti. Çarşamba gününden sonra toplam sayı dört maçta ona çıktı ve üst üste üç Avrupa maçında üç veya daha fazla gol yemiş oldular.

Bu maçları kazanmak puan durumu için önemliydi ancak savunmadaki gerçekleri örtmedi. Bol gollü galibiyetler, dar bir mağlubiyetin gün yüzüne çıkardığı aynı alışkanlıkları gizleyebilir: ortalara geç tepki vermek, Alisson ile önündeki savunmacılar arasındaki kafa karışıklığı ve ikinci toplar düştüğünde ceza sahasının hareketsiz kalması.

Iraola'nın maç sonu BBC Sport'a verdiği demeç, görüntülerin işaret ettiği yerle aynıydı. Yenen golleri "ucuz" ve "dağınık" olarak nitelendirdi. Barajdan seken bir frikik golünden, gürültülü bir statta yaşanan iletişim problemlerinden ve ikinci beraberlik golünde Alisson'un hemen önündeki dokunuştan bahsetti. Teknik direktörler genellikle durumu yumuşatırlar ancak burada gollerin harika hücumlar olduğunu iddia etmedi. Bunlar önlenebilir sekanslardı.

Bunların hiçbiri Liverpool'un kötü bir takım olduğu anlamına gelmiyor. Derecelendirmelerimize göre dünyanın en iyi on kulübünden biri olmaya devam ediyorlar. Ancak daha dar bir iddia gerekiyor: Avrupa'daki savunmaları, özellikle doğrudan gönderilen toplara ve duran toplara karşı, oyunlarının geri kalanının belirlediği standardın altında. İstanbul bu açığı yaratmadı, sadece cezalandırdı.

Görüntülerin gösterdiği, skor tabelasının ise gizlediği gerçekler

Bir 3–2'lik skor, karşılıklı ataklarla dolu bir klasik olarak pazarlanabilir. Ancak özet görüntüler o kadar romantik değil.

Fenerbahçe'nin ilk beraberlik golü, barajdan seken bir frikikti. İkincisi, duran topun devamında Brown'ın arka direkte boş kalmasıyla geldi. Galibiyet golü ise statik bir savunmaya karşı kavisli bir ortadan gelen kafa vuruşuydu. Bu gollerdeki orta kalitesine ve arzuya saygı duyabilirsiniz ancak bunu karmaşık bir taktiksel yıkımla karıştırmamak gerekir. Liverpool, yirmi paslık set hücumlarıyla dağıtılmadı. Duran top sonrası ilk veya ikinci aksiyonda ve orta geldiğinde hareket etmeyi bırakan oyuncular yüzünden canları yandı.

Isak'ın golü, geri kalanını kanıtlayan karşı örnektir. Liverpool, net bir orta ve topa hareketlenen bir oyuncuyla hücum ettiğinde, daha yüksek dereceli taraf gibi göründü. Sorun, soyut anlamda pozisyon üretmek değildi. Sorun, Fenerbahçe İstanbul tribünlerinin her zaman sevdiği basit oyun planını uyguladığında Liverpool'un kendi ceza sahasında yaşananlardı: topu erkenden içeri doldur, ikili mücadeleyi kazan, hataya zorla.

Kuyt'ın takımı bu soruları sormak üzerine kuruluydu. Brown sürekli bir çıkış noktasıydı. Greenwood top ayağındayken savunmacıları meşgul etti. Muriqi ise oyuna girdikten sonra Liverpool'un organizatörlerinin yapamadığı şekilde altı pası zorladı. Geçici teknik direktörün eski kulübüne karşı bir gece için yeni bir icada ihtiyacı yoktu. Sadece Liverpool'un Linz'de ve Anfield'da Villarreal'e karşı sunduğu o yumuşak bölgeleri sunmaya devam etmesini bekledi.

Aynı ölçek, hala büyük bir fark

Modelimizin son tam çalışmasına göre Liverpool, ilk beş ligin ortalamasına karşı 90 dakika başına yaklaşık +1,51 golle dünyada 7. sırada. Fenerbahçe ise +0,39 ile 55. sırada. Tarafsız sahada aradaki fark maç başına bir golün biraz üzerinde. Bu oldukça büyük bir fark. Yaklaşık üçte birlik bir gol değerindeki iç saha avantajını hesaba kattığınızda bile, güçlü tarafın deplasmanda dahi çoğu zaman kazanmasını bekleyeceğiniz türden bir fark.

Özetle beklenti netti: Liverpool'un bu eşleşmeden puan çıkarması, hatta çoğu zaman üç puanla ayrılması beklenirdi. Fenerbahçe galibiyeti, reytinglere göre bir sapma. Sapmalar olur. Favorinin yakın dönem Avrupa karnesinde zaten bir savunma zaafı sinyali varsa, bu sapmalar daha sık yaşanır.

Bu rakamların yanına iki şerh düşmek gerekir. Birincisi, bu seri Ekim sonundaki verilerimizden geliyor ve Çarşamba günkü maçı veya Liverpool'un diğer yakın dönem sonuçlarını henüz içermiyor. İkincisi, Fenerbahçe'nin bu dosyadaki reytingi, Liverpool'un şut bazlı verilerine kıyasla daha zayıf bir temel veriye dayanıyor; bu yüzden aradaki farkın tam boyutu, yönünden daha az kesin. Burada yön yeterli. Liverpool çok daha güçlü bir takım. Fenerbahçe ise Avrupa tecrübesi olan ve iç sahada zorlu bir atmosfer yaratan iyi bir Türk takımı. Bu sonuç onları denk yapmıyor. Sadece Liverpool'un Avrupa'daki savunma zaafiyetinin faturasını ağırlaştırıyor.

Dört maç sonunda Liverpool dokuz puanda; lig aşaması tablosunda gece itibarıyla sekizinci sırada ve doğrudan son 16 turuna kalacak potanın içinde. Fenerbahçe ise ilk galibiyetinden sonra beş puana ulaştı ve play-off hattında. Puan durumu hala reytinglerle uyumlu. Ancak gecenin hikayesi öyle değil.

Kuyt, Iraola ve ilk mağlubiyetin anlamı

İnsan hikayesi kendi kendini yazıyor ama yine de orantılı bakmak lazım. Kuyt hem Liverpool hem de Fenerbahçe forması giydi. Bu maçta geçici teknik direktör olarak görev yaptı, sonrasında ise koltuğu Emre Belözoğlu'na devredecek. BBC Sport ve diğer yayın organları, galibiyeti kişisel bir hikayenin tamamlanması olarak çerçeveledi; Kuyt ise İstanbul'da birlik beraberlikten ve bir "mucize" yaratmaktan bahsetti. Bu renkli bir detay, ancak analitik bir bulgu değil.

Iraola'nın sorunu ise daha soğuk gerçeklere dayanıyor. Liverpool, hafta sonundaki Arsenal mağlubiyetinden önce beş maçlık bir galibiyet serisi yakalamıştı, ardından İstanbul'da tekrar kaybetti. Dört günde gelen iki mağlubiyet İngiliz basınını meşgul edecektir. Avrupa özelindeki tartışma ise savunma kurgusu üzerinde kalmalı. Rotasyon, Iraola'nın yönteminin bir parçası; Jeremy Jacquet ve diğer değişiklikler alışıldık yerlerde eleştiri oklarını üzerine çekecektir. Daha derin sorun ise, bu yumuşak savunma yapılarının farklı oyuncu gruplarıyla farklı maçlarda tekrar etmesi. Bu durum, tek bir bek oyuncusundan ziyade, tekrarlayan bir ceza sahası savunması problemine işaret ediyor.

Lig aşamasının bu kadar erken bir evresinde gelen ilk Şampiyonlar Ligi mağlubiyeti, dokuz puandaki bir takım için kriz değildir. Sadece bir sonraki Avrupa maçlarında aynı şekilde gol yemeye devam ederlerse sorun haline gelir. Ay sonunda deplasmandaki Club Brugge maçı bir sonraki sınav. Ardından evdeki Porto maçı bir diğeri. Eğer arka direk boş bırakılmaya devam edilirse, hiçbiri Linz'deki 6–3'lik skor kadar affedici olmayacaktır.

Gecenin neleri değiştirip neleri değiştiremeyeceği

Neleri değiştirebilir: Liverpool'un Avrupa'daki ilerleyişine dair algıyı. Kusursuz seriler, sahte bir kontrol hissi yaratır. İlk mağlubiyet, özellikle de her birinde üçer gol yenen iki yüksek skorlu galibiyetin ardından gelince, tartışmayı pozisyon vermeme konusuna zorunlu kılıyor. Iraola şimdiden bu tartışmanın içindeymiş gibi konuşuyor. Görüntüler de onu destekliyor.

Tek başına neleri değiştiremez: Liverpool'un Avrupa'nın güçlü kulüpleri arasındaki yerini. Motive bir ev sahibine karşı alınan bir deplasman mağlubiyeti, öne geçilmesine rağmen iki kez geriden gelinen bir maç, +1,5 reytingli bir takımı orta sıralara düşürmez. Fenerbahçe'nin galibiyeti onlar için büyük, Liverpool için ise verilmesi kolay bir sonuç. İki ifade de aynı anda geçerli olabilir.

Basında küçük bir tarihsel not düşüldü; Liverpool'un 69. dakikaya kadar önde götürüp kaybettiği, büyük bir Avrupa maçında mağlubiyet öncesi en geç öne geçtiği an olduğu belirtildi. Ancak tarihsel dipnotlar bir model değildir. Model, Liverpool'un lig aşamasındaki çoğu takıma karşı hala net favori olduğunu söylüyor. Görüntüler ise bu favorilerin duran top ve ikinci toplarda rakiplerin sürekli hedef aldığı bir sorunu olduğunu gösteriyor.

Ne düşünüyoruz

The Beaumont Index'ten başlayın, sonra ceza sahasını izleyin.

Liverpool hala çok daha güçlü bir kulüp. Fenerbahçe Çarşamba gününü hak etti çünkü Liverpool'un Avrupa'da sürekli açık bıraktığı bölgelere defalarca saldırdılar ve Liverpool öne geçtiği bir maçı iki kez bitiremedi. Kampanyadaki ilk Şampiyonlar Ligi mağlubiyeti rastgele bir İstanbul efsanesi değildi. Bu, Avrupa'daki yumuşak savunma tablosunun tehdit ettiği sonucu verdiği geceydi.

Eğer sadece önceki üç galibiyete bakarsanız, İstanbul bir sapma. Eğer dört maçta yenen on gole ve Brown ile Muriqi'nin hareket etmeyi bırakmış bir savunmaya karşı bitirişlerine bakarsanız, İstanbul bir veridir. Bir sonraki reyting güncellememiz bu sonucu tek bir maç olarak işleyecek. Kulüp hakkında yeni bir teori üretmeye gerek yok. Ancak görüntüler farklı bir şey gösterene kadar Avrupa'daki duran toplar ve havadan gelen ikinci toplar için bir uyarı işareti koymaya devam etmeli.

Kuyt gecesini yaşadı. Belözoğlu, ilk galibiyetini almış bir takımı devraldı. Iraola ise dokuz puanla ve Salı sabahına kıyasla Avrupa kupaları için çok daha net bir yapılacaklar listesiyle evine dönüyor. Liste karmaşık değil: İlk topu savun, ikincisini hücum et, orta kesilirken ceza sahasında çakılı kalma. Şampiyonlar Ligi deplasmanları tam olarak bunu cezalandırıyor.